Udar mózgu u dziecka – czynniki udaru, metody leczenia.
Karolina Łozińska
Efekty terapii
Pacjenci o nas mówią
Udar mózgu według definicji Światowej Organizacji Zdrowia jest zespołem objawów klinicznych charakteryzujących się nagłym wystąpieniem ogniskowego, miejscowego, a czasem uogólnionego zaburzenia czynności mózgowia, którego objawy utrzymują się dłużej niż 24 godziny i nie mają innej przyczyny niż naczyniowa. U dzieci udar mózgu występuje znacznie rzadziej niż u dorosłych, ale nadal jest poważnym problemem klinicznym.
Szacuje się, że problem dotyczy około 3 dzieci na 100 000 badanych w ciągu roku. Pierwsze badania dotyczące udaru u dzieci prowadzono już w latach 70. XX wieku. Wskazywały one, że udar niedokrwienny odpowiada za około 45% przypadków zaburzeń czynności mózgu, a w XXI wieku odsetek ten wzrósł do około 50% wszystkich przypadków udaru mózgu u dzieci.
Choć udar niedokrwienny mózgu u dzieci występuje wielokrotnie rzadziej niż u dorosłych, zaburzenia naczyniowe pracy mózgu stanowią istotną przyczynę zaburzeń ruchowych, trudności w ekspresji mowy oraz opóźnienia rozwoju i problemów szkolnych, które mogą wyraźnie wpływać na przyszłość chorego dziecka.
- Zaburzenia ruchowe, w tym niedowład jednej lub obu stron ciała oraz napady padaczkowe, zależnie od lokalizacji uszkodzeń naczyniowych w mózgu.
- Trudności w ekspresji mowy, od problemów z wypowiadaniem pojedynczych słów po całkowity brak mowy.
- Opóźnienie rozwoju i trudności szkolne istotnie wpływające na dalsze funkcjonowanie dziecka.
Udar mózgu u dziecka – uogólnione objawy
- Bóle głowy, częściej obecne w ostrej fazie krwotocznych epizodów udaru mózgu.
- Zaburzenia świadomości.
- Wymioty i drgawki.
- Niedowłady połowicze, niedowłady nerwów czaszkowych i inne objawy zależne od topografii ogniska niedokrwiennego.
- Zaburzenia mowy.
Udar mózgu u dziecka – czynniki ryzyka
U dzieci czynniki ryzyka ostrego niedokrwienia mózgu są nadal mało poznane, a etiologia często pozostaje niejasna. Najczęściej wymieniane są choroby serca, urazy, przewlekłe stany zapalne, choroby układowe tkanki łącznej oraz schorzenia rozrostowe układu krwiotwórczego i malformacje naczyniowe.
U około 20-30% dzieci po dokładnej diagnostyce nadal nie udaje się wskazać jednolitej grupy przyczyn odpowiedzialnych za udar niedokrwienny mózgu. Znaczenie mogą mieć także markery świadczące o mechanizmie zakrzepowym, takie jak liczba płytek krwi, gęstość krwi, aktywność czynników krzepnięcia, obniżenie aktywności inhibitorów krzepnięcia, oporność na aktywną postać białka C oraz obecność przeciwciał antyfosfolipidowych.
Najistotniejsze grupy czynników ryzyka
- Wrodzone wady serca, takie jak zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki mitralnej, mięśniak serca i złożone wady serca.
- Nabyte choroby serca, w tym choroba reumatyczna, zapalenie wsierdzia, zaburzenia rytmu serca oraz choroba Kawasaki.
- Układowe choroby naczyń, między innymi nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, progeria i miażdżyca.
- Choroby zapalne, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ospa wietrzna, toczeń układowy i reumatoidalne zapalenie stawów.
- Choroby przebiegające ze skurczem naczyń, na przykład migrena i krwawienie podpajęczynówkowe.
- Czynniki o podłożu hematologicznym, takie jak nowotwory, białaczki, zaburzenia funkcji wątroby oraz doustna antykoncepcja.
- Urazy, w tym zespół dziecka maltretowanego, zator tłuszczowy lub powietrzny, urazy tętnic szyjnych, urazy jamy ustnej, arteriografia i penetrujący uraz śródczaszkowy.
Są to jedne z najczęstszych czynników występowania zaburzeń niedokrwiennych mózgu, pogrupowane według czasu pochodzenia schorzenia oraz miejsca występowania.
Udar mózgu u dziecka – leczenie udaru i postępowanie po udarze
Postępowanie terapeutyczne w ostrej fazie udaru niedokrwiennego powinno rozpocząć się jak najszybciej i być prowadzone równolegle z diagnostyką. Odpowiednia opieka w pierwszych dniach, a nawet godzinach, ma decydujący wpływ na rokowanie.
Napady padaczkowe w ostrej fazie udaru wymagają leczenia przeciwdrgawkowego. Obecnie metody leczenia udaru niedokrwiennego u dzieci zależą od przyczyny i mogą obejmować leczenie przeciwzakrzepowe i antyagregacyjne, transfuzje krwi oraz leczenie chirurgiczne.
Jednym z podstawowych elementów możliwie szybkiego powrotu dziecka do funkcjonowania w społeczeństwie jest rehabilitacja. W zależności od wieku pacjent powinien być prowadzony przez zespół obejmujący fizjoterapeutę, logopedę oraz lekarza.
Podstawą postępowania powinna być jak najwcześniejsza współpraca dziecka z opiekunem i rehabilitantem. Obejmuje ona aktywizację, przywracanie ruchomości w stawach i siły mięśniowej, pracę nad orientacją w przestrzeni, czuciem własnego ciała, mapowaniem ciała oraz odtwarzaniem podstawowych wzorców ruchowych i artykulacyjnych.
W zależności od deficytów zespół terapeutów wspólnie z opiekunem powinien ustalić cele terapii i priorytetowe funkcje do wdrożenia w pierwszej kolejności. Ważne jest też angażowanie dziecka nie tylko podczas sesji terapeutycznych, ale również w czasie codziennych aktywności i zwykłego życia.
Następny krok
Porozmawiajmy
Jesteśmy do dyspozycji w przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących procesu rehabilitacji.
Opisz przypadek
Prześlij szczegóły dotyczące stanu zdrowia, a my ustosunkujemy sie do tego pod kątem terapeutycznym.
Konsultacja mailowa
Napisz do nas i opisz rodzaj schorzenia oraz aktualny stan zdrowia. Odpowiemy, jak patrzymy na Twoją sytuację w kontekście rehabilitacji.
Video z pacjentem
Możesz nam przesłać film obrazujący stan zdrowia pacjenta. Odniesiemy się do Twojej aktualnej sytuacji i opowiemy o możliwościach terapeutycznych.