Udar mózgu u dziecka – czynniki udaru, metody leczenia.
Karolina Łozińska
Efekty terapii
Pacjenci o nas mówią
Udar mózgu według definicji Światowej Organizacji Zdrowia jest zespołem objawów klinicznych charakteryzujących się nagłym wystąpieniem ogniskowego, miejscowego, a czasem uogólnionego zaburzenia czynności mózgowia, którego objawy utrzymują się dłużej niż 24 godziny i nie mają innej przyczyny niż naczyniowa. U dzieci udar mózgu występuje znacznie rzadziej niż u dorosłych, ale nadal jest poważnym problemem klinicznym.
Szacuje się, że problem dotyczy około 3 dzieci na 100 000 badanych w ciągu roku. Pierwsze badania dotyczące udaru u dzieci prowadzono już w latach 70. XX wieku. Wskazywały one, że udar niedokrwienny odpowiada za około 45% przypadków zaburzeń czynności mózgu, a w XXI wieku odsetek ten wzrósł do około 50% wszystkich przypadków udaru mózgu u dzieci.
Choć udar niedokrwienny mózgu u dzieci występuje wielokrotnie rzadziej niż u dorosłych, zaburzenia naczyniowe pracy mózgu stanowią istotną przyczynę zaburzeń ruchowych, trudności w mowie wymagających terapii logopedycznej oraz opóźnienia rozwoju i problemów szkolnych, które mogą wyraźnie wpływać na przyszłość chorego dziecka.
- Zaburzenia ruchowe, w tym niedowład jednej lub obu stron ciała oraz napady padaczkowe, zależnie od lokalizacji uszkodzeń naczyniowych w mózgu, często obejmujące niedowład ręki i kończyny górnej.
- Trudności w ekspresji mowy, od problemów z wypowiadaniem pojedynczych słów po całkowity brak mowy.
- Opóźnienie rozwoju i trudności szkolne istotnie wpływające na dalsze funkcjonowanie dziecka.
Udar mózgu u dziecka – uogólnione objawy
- Bóle głowy, częściej obecne w ostrej fazie krwotocznych epizodów udaru mózgu.
- Zaburzenia świadomości.
- Wymioty i drgawki.
- Niedowłady połowicze, niedowłady nerwów czaszkowych i inne objawy zależne od topografii ogniska niedokrwiennego.
- Zaburzenia mowy.
Udar mózgu u dziecka – czynniki ryzyka
U dzieci czynniki ryzyka ostrego niedokrwienia mózgu są nadal mało poznane, a etiologia często pozostaje niejasna. Najczęściej wymieniane są choroby serca, urazy, przewlekłe stany zapalne, choroby układowe tkanki łącznej oraz schorzenia rozrostowe układu krwiotwórczego i malformacje naczyniowe.
U około 20-30% dzieci po dokładnej diagnostyce nadal nie udaje się wskazać jednolitej grupy przyczyn odpowiedzialnych za udar niedokrwienny mózgu. Znaczenie mogą mieć także markery świadczące o mechanizmie zakrzepowym, takie jak liczba płytek krwi, gęstość krwi, aktywność czynników krzepnięcia, obniżenie aktywności inhibitorów krzepnięcia, oporność na aktywną postać białka C oraz obecność przeciwciał antyfosfolipidowych.
Najistotniejsze grupy czynników ryzyka
- Wrodzone wady serca, takie jak zwężenie zastawki aorty, zwężenie zastawki mitralnej, mięśniak serca i złożone wady serca.
- Nabyte choroby serca, w tym choroba reumatyczna, zapalenie wsierdzia, zaburzenia rytmu serca oraz choroba Kawasaki.
- Układowe choroby naczyń, między innymi nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, progeria i miażdżyca.
- Choroby zapalne, takie jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ospa wietrzna, toczeń układowy i reumatoidalne zapalenie stawów.
- Choroby przebiegające ze skurczem naczyń, na przykład migrena i krwawienie podpajęczynówkowe.
- Czynniki o podłożu hematologicznym, takie jak nowotwory, białaczki, zaburzenia funkcji wątroby oraz doustna antykoncepcja.
- Urazy, w tym zespół dziecka maltretowanego, zator tłuszczowy lub powietrzny, urazy tętnic szyjnych, urazy jamy ustnej, arteriografia i penetrujący uraz śródczaszkowy.
Są to jedne z najczęstszych czynników występowania zaburzeń niedokrwiennych mózgu, pogrupowane według czasu pochodzenia schorzenia oraz miejsca występowania.
Udar mózgu u dziecka – leczenie udaru i postępowanie po udarze
Postępowanie terapeutyczne w ostrej fazie udaru niedokrwiennego powinno rozpocząć się jak najszybciej i być prowadzone równolegle z diagnostyką. Odpowiednia opieka w pierwszych dniach, a nawet godzinach, ma decydujący wpływ na rokowanie.
Napady padaczkowe w ostrej fazie udaru wymagają leczenia przeciwdrgawkowego. Obecnie metody leczenia udaru niedokrwiennego u dzieci zależą od przyczyny i mogą obejmować leczenie przeciwzakrzepowe i antyagregacyjne, transfuzje krwi oraz leczenie chirurgiczne.
Jednym z podstawowych elementów możliwie szybkiego powrotu dziecka do funkcjonowania w społeczeństwie jest neurologiczna rehabilitacja dzieci. W zależności od wieku pacjent powinien być prowadzony przez zespół obejmujący fizjoterapeutę, logopedę oraz lekarza.
Podstawą postępowania powinna być jak najwcześniejsza współpraca dziecka z opiekunem i rehabilitantem w ramach kompleksowych programów rehabilitacji neurologicznej. Obejmuje ona aktywizację, przywracanie ruchomości w stawach i siły mięśniowej, pracę nad orientacją w przestrzeni, czuciem własnego ciała, mapowaniem ciała oraz odtwarzaniem podstawowych wzorców ruchowych i artykulacyjnych.
W zależności od deficytów zespół terapeutów wspólnie z opiekunem powinien ustalić cele terapii i priorytetowe funkcje do wdrożenia w pierwszej kolejności. Ważne jest też angażowanie dziecka nie tylko podczas sesji terapeutycznych, ale również w czasie codziennych aktywności i zwykłego życia.
Przeczytaj również
Utrata mowy po udarze. Afazja i rola logopedy w procesie terapii.
Afazja po udarze to utrata zdolności rozumienia i tworzenia wypowiedzi. Wyjaśniamy typy afazji, rolę logopedy i kierunki rehabilitacji.
Czytaj dalej →
Czy każdy pacjent po udarze może być rehabilitowany?
Możliwość rehabilitacji po udarze zależy od stanu zdrowia pacjenta, czasu od incydentu i właściwego doboru terapii. Wyjaśniamy, kiedy rehabilitacja jest możliwa i jak szukać odpowiedniej ścieżki postępowania.
Czytaj dalej →
Kiedy powinno rozpocząć się rehabilitację po udarze mózgu?
Wczesna rehabilitacja po udarze zwykle zaczyna się już na oddziale neurologicznym, ale jej zakres i tempo zawsze zależą od stanu pacjenta oraz decyzji lekarza.
Czytaj dalej →
Udar mózgu – obszary i skutki uszkodzenia mózgu.
Mózg jest źródłem naszej tożsamości, intelektu i emocji. Oto krótki przewodnik po obszarach mózgu oraz deficytach powstałych wskutek ich uszkodzenia w wyniku udaru niedokrwiennego.
Czytaj dalej →
Udar mózgu – emocje, nastrój, depresja
Udar może uszkadzać struktury mózgu odpowiedzialne za regulację emocji i nastroju, dlatego po incydencie mogą pojawić się depresja, lęk, problemy z motywacją oraz trudności w rehabilitacji.
Czytaj dalej →
Udar mózgu: objawy - jak rozpoznać i jak reagować?
Szybkie rozpoznanie objawów udaru mózgu i natychmiastowe wezwanie pomocy mogą uratować życie oraz zmniejszyć ryzyko trwałych powikłań.
Czytaj dalej →
Uraz rdzenia kręgowego, a udar rdzenia kręgowego. Czym się różni?
Uraz rdzenia kręgowego i udar rdzenia kręgowego to dwa różne schorzenia o odmiennej etiologii, rokowaniu i możliwych deficytach. Wyjaśniamy podstawowe różnice i typowe następstwa uszkodzenia rdzenia.
Czytaj dalej →
10 najczęściej popełnianych błędów przez fizjoterapeutów neurologicznych.
Karolina Łozińska opisuje najczęstsze błędy popełniane podczas terapii neurologicznej oraz zasady pracy, które pomagają ich unikać.
Czytaj dalej →
Utrata pamięci po udarze. Z czym się wiąże i co może pomóc?
Utrata pamięci po udarze może obejmować problemy z zapamiętywaniem słów, rozpoznawaniem miejsc i uczeniem się nowych rzeczy. Wyjaśniamy, co może pomóc w codziennym funkcjonowaniu i terapii.
Czytaj dalej →
Następny krok
Porozmawiajmy
Jesteśmy do dyspozycji w przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących procesu rehabilitacji.
Opisz przypadek
Prześlij szczegóły dotyczące stanu zdrowia, a my ustosunkujemy sie do tego pod kątem terapeutycznym.
Konsultacja mailowa
Napisz do nas i opisz rodzaj schorzenia oraz aktualny stan zdrowia. Odpowiemy, jak patrzymy na Twoją sytuację w kontekście rehabilitacji.
Video z pacjentem
Możesz nam przesłać film obrazujący stan zdrowia pacjenta. Odniesiemy się do Twojej aktualnej sytuacji i opowiemy o możliwościach terapeutycznych.