Rehabilitacja neuropsychologiczna po udarze. Jak może pomóc?
Aleksandra Mielnik
Efekty terapii
Pacjenci o nas mówią
Mówiąc o skutkach udaru mózgu najczęściej mamy na myśli ograniczenia motoryczne, czyli niedowłady, oraz zaburzenia mowy. W przypadku tych problemów istnieje w Polsce stosunkowo szeroki dostęp do różnych form terapii, takich jak logopedia, turnusy rehabilitacyjne czy indywidualna praca z fizjoterapeutą.
Znacznie mniej uwagi poświęca się zaburzeniom funkcjonowania poznawczego. Są one mniej widoczne niż deficyty ruchowe, ale mogą w istotny sposób ograniczać codzienne funkcjonowanie osoby po udarze. W takich sytuacjach ważnym elementem procesu zdrowienia staje się rehabilitacja neuropsychologiczna.
Na procesy poznawcze składają się między innymi percepcja wzrokowa i słuchowa, uwaga, pamięć, myślenie, funkcje językowe, funkcje wykonawcze oraz kontrola poznawcza. Wszystkie te obszary są potrzebne do prawidłowego, codziennego funkcjonowania i biorą udział nawet w bardzo prostych czynnościach.
W wyniku udaru może dojść do osłabienia jednego lub kilku z tych procesów. Rozpoznaniem tego, co uległo zaburzeniu, w jakim stopniu i jak można wspierać powrót utraconych funkcji, zajmuje się psycholog, a w szczególności neuropsycholog.
Rodzaj i nasilenie deficytów po udarze
Rodzaj i nasilenie deficytów pojawiających się w wyniku udaru zależy od wielu czynników, między innymi od lokalizacji udaru, liczby wcześniejszych udarów oraz wieku chorego. Do najczęściej obserwowanych zaburzeń poznawczych należą:
- Osłabienie uwagi, czyli mniejsza podzielność, skrócenie lub nadmierne wydłużenie czasu koncentracji oraz większa podatność na rozpraszanie.
- Osłabienie funkcji pamięci, w tym trudności z zapamiętywaniem nowych informacji, wydobywaniem wcześniej znanych treści czy uczeniem się nowych czynności.
- Zaburzenia percepcji, czyli trudności z rozpoznawaniem znanych przedmiotów drogą wzrokową, słuchową lub dotykową mimo braku uszkodzenia narządu zmysłu.
- Zaburzenia funkcji językowych, najczęściej afatyczne po uszkodzeniach lewej półkuli, ale możliwe także po udarach prawostronnych, na przykład trudności z rozumieniem metafor i humoru.
- Zaburzenia samokontroli.
To nie wyczerpuje wszystkich możliwych zmian. Zaburzeniom poznawczym mogą towarzyszyć również zmiany osobowości, zachowania oraz wahania nastroju, zarówno w kierunku nadmiernego obniżenia, jak i podwyższenia.
Na co może liczyć pacjent u neuropsychologa?
Osoba po udarze, która trafia do neuropsychologa, może liczyć na dokładną diagnozę funkcjonowania poznawczego. Taka ocena pozwala określić mocne strony pacjenta, zidentyfikować obszary uszkodzone i ustalić ich nasilenie.
Na podstawie dobrze przeprowadzonej diagnozy można zaplanować dalszy tok postępowania terapeutycznego, czyli przebieg rehabilitacji neuropsychologicznej dopasowany do konkretnego pacjenta.
Co to jest rehabilitacja neuropsychologiczna?
Rehabilitacja neuropsychologiczna obejmuje działania, które mają pomóc osobie po udarze odzyskać możliwie największą samodzielność i wrócić do codziennej aktywności, także zawodowej. Wykorzystuje się w niej naturalną plastyczność mózgu, odpowiednio stymulując procesy odpowiedzialne za odtwarzanie utraconych funkcji.
Jednocześnie pacjent uczy się strategii kompensowania trwałych deficytów poprzez lepsze wykorzystywanie tych procesów, które nie uległy osłabieniu. Przykładem może być większe opieranie się na informacji słuchowej wtedy, gdy zaburzone jest spostrzeganie wzrokowe.
W toku rehabilitacji korzysta się z materiałów dostosowanych do potrzeb i możliwości pacjenta, a stopień ich złożoności jest stopniowo zwiększany. Celem jest poprawa jakości życia oraz umożliwienie jak najlepszej adaptacji do codziennego, możliwie samodzielnego funkcjonowania.
Rehabilitacja neuropsychologiczna jest często niezbędnym elementem powrotu do zdrowia po udarze, ponieważ zaburzenia uwagi, pamięci czy rozumienia mogą utrudniać także rehabilitację ruchową. Pacjent może mieć problem z zapamiętywaniem poleceń, uczeniem się sposobu wykonywania ćwiczeń albo rozumieniem dłuższych komunikatów. Dlatego ćwiczenia funkcji poznawczych bywają konieczne, aby chory mógł w pełni korzystać również z terapii ruchowej.
Następny krok
Porozmawiajmy
Jesteśmy do dyspozycji w przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących procesu rehabilitacji.
Opisz przypadek
Prześlij szczegóły dotyczące stanu zdrowia, a my ustosunkujemy sie do tego pod kątem terapeutycznym.
Konsultacja mailowa
Napisz do nas i opisz rodzaj schorzenia oraz aktualny stan zdrowia. Odpowiemy, jak patrzymy na Twoją sytuację w kontekście rehabilitacji.
Video z pacjentem
Możesz nam przesłać film obrazujący stan zdrowia pacjenta. Odniesiemy się do Twojej aktualnej sytuacji i opowiemy o możliwościach terapeutycznych.