Ból po udarze mózgu. Jak sobie z nim radzić? Charakterystyka bólu po udarze.
Agnieszka Węgorzewska
Efekty terapii
Pacjenci o nas mówią
Wiele osób, które doznały udaru, musi zmagać się z bardzo silnymi dolegliwościami bólowymi. Ból po udarze mózgu ma wpływ na codzienne funkcjonowanie pacjenta i sprawia, że rehabilitacja staje się niekiedy cierpieniem.
W aspekcie udarów mózgu występuje szeroki kontekst rodzajów bólu związanych z uszkodzeniem konkretnych obszarów mózgu. Udar krwotoczny podpajęczynówkowy powstaje wtedy, kiedy krew wylewa się na zewnątrz mózgu. Najczęściej nie daje typowych objawów ogniskowych, takich jak niedowłady czy zaburzenia mowy, ale pojawia się w nim niezmiernie silny, nagły ból głowy. To sytuacja wymagająca pilnej interwencji medycznej, ponieważ taki krwotok może mieć skutek śmiertelny.
Inny rodzaj dolegliwości wiąże się z konsekwencjami samego udaru. Zarówno udar krwotoczny, jak i niedokrwienny może powodować istotny ból, jeśli uszkodzeniu uległ obszar mózgu odpowiedzialny za odczuwanie bodźców bólowych. Szczególnie ważną strukturą jest wzgórze, przez które przechodzą impulsy bólowe. Pacjent może wtedy odczuwać ból całej kończyny albo połowy ciała.
Ból po udarze mózgu. Rodzaje bólu.
W neurofizjologii ból po udarze można podzielić na receptorowy oraz neuropatyczny. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo każdy z tych mechanizmów daje nieco inne objawy i inaczej reaguje na leczenie.
Ból receptorowy jest naturalną reakcją obronną organizmu na uszkodzenie tkanek, na przykład po urazie albo operacji. Zwykle ustępuje z czasem przy prawidłowym gojeniu i dość dobrze reaguje na klasyczne leczenie przeciwbólowe.
Ból neuropatyczny powstaje natomiast jako efekt uszkodzenia układu nerwowego ośrodkowego, czyli mózgu i rdzenia kręgowego, albo obwodowego, czyli nerwów. Ma zwykle charakter piekący, rwący i samoistny. Najczęściej jest stały, ale u części pacjentów objawy okresowo się zaostrzają i przybierają postać kłującego lub palącego bólu o bardzo dużym nasileniu.
- Ból może być wywoływany przez sam dotyk lub zmianę ułożenia ciała.
- Na nasilenie dolegliwości mogą wpływać emocje, niepokój oraz intensywne bodźce słuchowe lub wzrokowe.
- W zależności od miejsca uszkodzenia mogą pojawiać się także porażenie, zaburzenia mowy, drżenie i napady drgawek.
Ból neuropatyczny jest rodzajem bólu przewlekłego i traktuje się go jako odrębną jednostkę chorobową. Jego mechanizm nie został do końca poznany, dlatego leczenie nie jest łatwe. W praktyce często stosuje się leki przeciwdepresyjne i przeciwdrgawkowe, bo standardowe środki przeciwbólowe bywają mało skuteczne. U części pacjentów ulgę może przynieść także leczenie dożylne, na przykład wlew z lidokainy.
U niektórych chorych pojawia się również niedoczulica albo innego typu zaburzenia czucia. Zwłaszcza przy udarze niedokrwiennym uszkodzeniu może ulec kora czuciowa lub drogi prowadzące bezpośrednio do niej. Pacjent odczuwa wtedy zdrętwienie kończyny albo połowy ciała, a osłabione czucie zwiększa ryzyko oparzeń i innych urazów, bo znika naturalny sygnał ostrzegawczy.
Istnieje też ból, który pojawia się dopiero po pewnym czasie od zachorowania. Ten typ dolegliwości jest najczęściej związany z przykurczami powstającymi już po kilku tygodniach od udaru, jeśli pacjent nie ma systematycznie prowadzonej rehabilitacji ruchowej. Dodatkowo mogą rozwijać się wtórne zmiany zwyrodnieniowe w stawach, zwłaszcza barku, z wytwarzaniem zwapnień i blokadą ruchu. W takiej sytuacji uruchamianie kończyny staje się bardzo bolesne, ale właśnie dobrze prowadzona rehabilitacja pozostaje podstawą postępowania.
Objawy bólu neuropatycznego mają bardzo szeroką rozpiętość. U części chorych jest to stałe uczucie pieczenia, palenia albo parzenia. U innych ból ma charakter nagły i przeszywający, przypominający porażenie prądem. Dolegliwości mogą być wywoływane przez podmuch powietrza, kontakt z ubraniem, ciepło lub zimno. Zdarzają się też skrajne reakcje na bodziec bólowy, zniesienie czucia albo promieniowanie bólu poza obszar uszkodzonego nerwu.
Doznania bólowe po udarze oddziałują na wszystkie płaszczyzny funkcjonowania chorego. Zmniejszają jakość życia, utrudniają rehabilitację, zaburzają sen, wpływają na zachowanie, relacje rodzinne i zdolność do skupienia uwagi. Sukces leczenia zależy od prawidłowego rozpoznania rodzaju bólu, odpowiedniego doboru terapii oraz od postawy pacjenta i wsparcia bliskich osób. Im lepiej rozumiany jest mechanizm dolegliwości, tym łatwiej zaplanować skuteczne postępowanie.
Następny krok
Porozmawiajmy
Jesteśmy do dyspozycji w przypadku jakichkolwiek pytań dotyczących procesu rehabilitacji.
Opisz przypadek
Prześlij szczegóły dotyczące stanu zdrowia, a my ustosunkujemy sie do tego pod kątem terapeutycznym.
Konsultacja mailowa
Napisz do nas i opisz rodzaj schorzenia oraz aktualny stan zdrowia. Odpowiemy, jak patrzymy na Twoją sytuację w kontekście rehabilitacji.
Video z pacjentem
Możesz nam przesłać film obrazujący stan zdrowia pacjenta. Odniesiemy się do Twojej aktualnej sytuacji i opowiemy o możliwościach terapeutycznych.